आल्प्स बर्फाच्छादित पर्वतांमध्ये, समुद्रसपाटीपासून सुमारे आठ हजार फूट
उंचीवर इटलीला स्विझ्झरलंडशी जोडणारा एक घाटरस्ता आहे. ह्याचा वापर तसे
म्हटले तर ताम्रयुगापासून सुरु आहे असे म्हणतात. ह्या घाटरस्त्यावर
वाटसरुंची ये-जा हजारो वर्षे चालू आहे असे समजा. तुफान थंडी आणि
हिमवर्षावातही इथली वाहतूक काही बंद होत नसायची. प्रवास करण्याची प्रचंड गरज
असणारे वाटसरु इथल्या जीवघेण्या हवामानात अडकून पडायचे. त्यांचे हाल पाहून
सेंट बर्नाड ह्यांनी अकराव्या शतकात इथे धर्मशाळा सुरु केली. बर्फात
अडकलेल्या, वाट चुकलेल्या, उपाशी-थकलेल्या वाटसरुंना ही धर्मशाळा म्हणजे
जगण्याची अनमोल आशाच.
साधारण पंधराव्या शतकाच्या सुमारास ह्या
मदतकार्याचा भाग उचलायला इथल्या धर्मसेवकांच्या जोडीला कुत्रे पाळण्यात येऊ
लागले. त्यांना ह्या कामासाठी खास तयार करण्यात आले. बर्फातून वास घेत
माणसे हुडकणे, त्यांना आपल्या शरिराची उब देऊन शुद्धीवर आणणे, खेचत घेऊन
धर्मशाळेत आणणे, धर्मसेवकांना कुठे माणसे सापडली तिकडे घेऊन जाणे अशी कामे
ही कुत्री करु लागली. पुढे ह्या कुत्र्यांना कोणतेही रितसर ट्रेनिंग
द्यायाची गरज उरली नाही. इतर मोठ्या कुत्र्यांकडून शिकत बचावकार्याचे काम
नविन कुत्री करु लागली. बचावकार्याच्या बाबतीत ही कुत्री अगदी
प्रो-अॅक्टीव, म्हणजे 'जा रे, शोध रे, पळ रे, आण रे' वगैरे सांगायची काही
गरज नाही. अंधार पडू लागला की निघायचे आपले जमीनीला, अर्थात बर्फाला नाक
लावून हुंगत हुंगत..सोबत गळ्यात एक छोटासा बॅरल, ज्यामधून वाटसरुंना ऊब
मिळावी म्हणून ब्रँडी उपलब्ध असते. कुठे माणसाचा वास आला की काढ त्याला
बर्फाच्या ढिगार्याखालून बाहेर, असे सगळे...
ह्यात 'बॅरी'
नावाचा कुत्रा फारच प्रसिद्ध झाला. ह्याने एकट्याने शंभरच्या वर वाटसरुंचे
प्राण वाचवल्याच्या शूर कहाण्या आल्पसच्या दर्याखोर्यांतून थंड
वार्यांवर फिरत असतात.
सेंट बर्नाड धर्मशाळेवरुनच ह्या कुत्र्यांना नाव दिले गेले सेंट बर्नाड. तेच ते गोंडस गोजिरे दिसणारे धिप्पाड उंच कुत्रे.
सेंट बर्नाड जातीच्या कुत्र्यांची ही कुळकथा....
भारतात ह्यांची किंमत तीस ते चाळीस हजार रुपयांच्या आसपास आहे. विकत
घेणारे पैसे देऊन सेंट बर्नाड घेऊ शकतात. पण त्याच्यासाठी लागणारे
आल्प्सच्या बर्फाच्छादित पर्वतराजींमधले वातावरण विकत घेऊ शकत नाही. मग
आपल्या हौसेपोटी ह्या दिलदार जीवावर मनमर्जी अत्याचार होतात.
शून्याच्या कितीतरी खाली राहण्यासाठीच जन्म झालेल्या ह्या धिप्पाड
कुत्र्यांची भारतात काय अवस्था होत असेल ह्याचा विचार ह्या कुत्र्यांचे
मालक करत नाहीत. भारताच्या वातावरणात सेंट बर्नाड पूर्ण आयुष्य जगू शकत
नाहीत. त्यांना विविध आजार होतात, उत्तरोत्तर ते खंगत जातात. त्यांचा
मेंटेनन्स खूप नाजूक आहे, किती मालक सुरुवातीचा उत्साह टिकवून ठेवू शकतात
हा प्रश्नच आहे.
चार पैसे कमवल्याची प्रसिद्धी करण्यासाठी आणि
भुक्कड हायसोसायटी स्टेटससाठी माणूस त्याच कुत्र्याचा जीव धोक्यात घालतो,
ज्या कुत्र्यांनी माणसाचा जीव वाचावा म्हणून आपले प्राण पणाला लावले.....
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा